| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 19 grudnia 1866, Opoczno |
| Śmierć | 29 grudnia 1911, Lwów |
| Zawód | lekarz, patolog, neurolog, filozof medycyny |
| Uczelnia | Uniwersytet Lwowski (prof. nadzw.) |
| Najważniejsze | |
| Odkrycie | wartość diagnostyczna szybkości opadania erytrocytów (odczyn Biernackiego, 1897) |
| Pochówek | Cmentarz Łyczakowski, Lwów |
Edmund Biernacki zyskał rozpoznawalność jako klinik i badacz hematologii oraz neurologii. Jego obserwacje nad szybkością opadania krwinek czerwonych wprowadziły prosty test laboratoryjny stosowany w diagnostyce chorób zapalnych i nowotworowych.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się jako syn Adolfa Poraj-Biernackiego i Joanny z Baranowskich. Kształcił się w Męskim Gimnazjum Rządowym w Kielcach oraz w Lubelskim Liceum Męskim, które ukończył w 1884 roku. Studiował medycynę na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim i w 1889 otrzymał dyplom lekarza cum eximia laude.
Po studiach rozpoczął pracę naukową w zakładzie farmakologii u Łazara Thumasa. W 1888 wydział lekarski nagrodził go złotym medalem za pracę o wpływie wprowadzanych pod skórę roztworów solnych. W 1889 został ordynatorem kliniki chorób wewnętrznych; później pełnił funkcję ordynatora w klinice diagnostycznej Michaiła Zieńca.
Podróże naukowe i kariera akademicka
W październiku 1890 otrzymał stypendium Kasy im. Józefa Mianowskiego i wyjechał za granicę. Pracował w Heidelbergu u Wilhelma Erba i Wilhelma Kühnego oraz w Paryżu u Jeana-Martina Charcota i Georgesa Hayema. Po powrocie kontynuował praktykę i badania w Warszawie.
W 1902 zamieszkał we Lwowie. W 1908 został mianowany profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego. Latem prowadził prywatną praktykę w Karlsbadzie. Zmarł nagle 29 grudnia 1911 z powodu aneurysmu serca; pochowano go na Cmentarzu Łyczakowskim.
Odkrycie odczynu Biernackiego i wkład w hematologię
Biernacki jako pierwszy opisał zależność między szybkością opadania erytrocytów a ogólnym stanem organizmu. Do pomiaru skonstruował prosty szklany cylinder pomiarowy, który umożliwiał praktyczne zastosowanie metody. Wyniki opublikował w 1894 i 1897 w pracach w języku polskim i niemieckim.
Test, nazwany odczynem Biernackiego (OB), pozostał w użyciu w medycynie; bywa on mylnie określany jako „objaw Biernackiego”. Podwyższone wartości OB mogą wskazywać na stan zapalny lub możliwy proces nowotworowy. W piśmiennictwie zagranicznym odkrycie bywa przypisywane także Robertowi R.S. Fåhraeusowi i Alfowi V.A. Westergrennowi, którzy opisali zastosowania i obserwacje dotyczące opadania krwinek.
Prace naukowe i filozofia medycyny
Biernacki napisał pierwszy polski podręcznik hematologii oraz wiele artykułów i monografii z zakresu patologii, neurologii i medycyny eksperymentalnej. Wśród jego publikacji znajdują się prace o afazji, badania nad cholerą, prace na temat myelopatii oraz książki „Istota i granice wiedzy lekarskiej” i „Zarys patologii krwi”.
Zajmował się także filozofią medycyny i należał do polskiej szkoły filozofii medycyny. Jego prace poruszały granice wiedzy lekarskiej oraz zasady poznania w medycynie.
Rodzina i upamiętnienie
Był żonaty z Karoliną (Kazimierą Katarzyną) z Rudowskich z Rumoki. Mieli córkę Annę, urodzoną w 1892 roku; Anna poślubiła prawnika i działacza społecznego Stanisława Bryłę. Edmund miał dwóch braci: Wiktora, fizyka, oraz Józefa, inżyniera pracującego w Kamieńskiem.
W 2016 pocztą wydano znaczek upamiętniający Edmunda Biernackiego w serii „Osiągnięcia Nauki Polskiej”, zainicjowany przez profesorów Zbigniewa Dąbrowskiego i Aleksandra Skotnickiego.
