| Dane osobowe | |
|---|---|
| Pełne nazwisko | Tomasz Tymoteusz Florian Kolbe |
| Urodzenie | 24 marca 1828, Opoczno |
| Zgon | 5 maja 1863, pod Rydzewem |
| Rola | Naczelnik wojenny powiatu przasnyskiego; dowódca oddziału |
| Miejsce pochówku | Cmentarz w Unierzyżu |
| Życie i działalność | |
| Wykształcenie | Pułtusk, Warszawa, Kraków, Fryburg |
| Majątek | Dzierżawa Dąbrówka k. Chorzel |
| Rodzice | Ferdynand Kolbe i Anastazja z Komierowskich |
Tomasz Kolbe pochodził z rodziny o tradycjach wojskowych i ziemiańskich. Uczył się w Pułtusku i w Warszawie, a studia kontynuował w Krakowie i we Fryburgu. Przez kilka lat przebywał w Paryżu, gdzie mieszkał od 1848 roku.
Życiorys i pochodzenie
Był synem Ferdynanda Kolbego, oficera 2. pułku piechoty liniowej i uczestnika powstania listopadowego, oraz Anastazji z Komierowskich, dziedziczki dóbr Sielc koło Ostrowi Mazowieckiej. Opiekę nad młodym Tomaszem sprawował brat matki, ziemianin Józef Komierowski z Wąsewa. Po powrocie do kraju w 1856 roku Kolbe wydzierżawił majątek Dąbrówka koło Chorzel i zaangażował się w działalność społeczną oraz działalność konspiracyjną.
Jak wyglądała działalność konspiracyjna i udział w powstaniu?
W 1861 roku Tomasz Kolbe otrzymał spadek po wuju Józefie Komierowskim i poświęcił się pracy spiskowej. W 1862 został wybrany do Rady Powiatowej w Przasnyszu, a w czerwcu tego samego roku Komitet Centralny czerwonych mianował go naczelnikiem powiatu przasnyskiego. Przed wybuchem powstania otrzymał polecenie zajęcia Przasnysza, jednak akcja nie powiodła się, więc pod koniec stycznia 1863 zaczął organizować oddział powstańczy w rejonie Przasnysza.
Jakie działania wojskowe prowadził Kolbe?
3 lutego 1863 Kolbe na czele swojego oddziału wypędził z Chorzel piechotę rosyjską w kierunku Prus, a 4 lutego zajął Janowo. W zajętych miejscach ogłaszał władzę powstańczego Rządu Narodowego i zapowiadał uwłaszczenie chłopów. Jego partia liczyła około stu ludzi i przeszła następnie w stronę Mławy; 15 lutego pod Dębskiem Kolbe został ranny, lecz w kwietniu zorganizował nowy oddział w okolicach Ciechanowa.
Śmierć i pochówek
W bitwie pod Rydzewem 5 maja 1863 Tomasz Kolbe został śmiertelnie ranny lub popełnił samobójstwo, by nie wpaść w ręce przeciwnika. Pogrzeb przyciągnął duże tłumy włościan, a ciało pochowano na cmentarzu w Unierzyżu. Po jego śmierci inni dowódcy powstańczy przybierali nazwisko Kolbe jako pseudonim konspiracyjny, odwołując się do jego legendy.
Gdzie i w jaki sposób jest upamiętniany?
W 1963 roku Towarzystwo Miłośników Ziemi Ciechanowskiej ufundowało tablicę pamiątkową, którą umieszczono na ścianie szkoły w Rydzewie; placówka nosiła imię Tomasza Kolbego. W Ciechanowie, w pobliżu kościoła Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, stoi pomnik Kolbego wzniesiony w 1983 z inicjatywy lokalnych towarzystw naukowych i miłośników ziemi ciechanowskiej.
W 2013 roku w kościele w Sulerzyżu odsłonięto tablicę poświęconą powstańcowi, a pod Rydzewem poświęcono krzyż i obelisk upamiętniające bitwę. Partię Tomasza Kolbego odtwarza Grupa Rekonstrukcji Historycznej 14. Pułku Strzelców Syberyjskich z Przasnysza.
